LINKOVI

Baner
Baner
Baner
Baner
Baner
Baner
Home Historijski retrovizor Još nešto o rezolucijama bosanskih muslimana
Još nešto o rezolucijama bosanskih muslimana
Subota, 24 Lipanj 2017 19:38

 

PotpisniciRezolucije bosanskih muslimana u Drugom svjetskom ratu (1)

Iz knjige “1941. u istoriji naroda Bosne i Hercegovine” ,Veselin Masleša, Sarajevo, 1973, str. 275-282

Pripremio: Nadan Filipović

Muhamed Hadžijahić (Sarajevo, 1918 – 1987) bio je poznati bosansko-hercegovački historičar, doktor prava te stručnjak za političku historiju Bosne i Hercegovine. Na naučnom skupu održanom  u Drvaru od 7. do .9. oktobra 1971. godine, održao je rahmetli Muhamed Hadžijahić veoma zapažen referat o poznatim rezolucijama bosanskih muslimana iz 1941. godine.

Prenosim taj Hadžijahićev rad u cjelosti:

U postojećoj političkoj literaturi dosta se malo pažnje obraća, o muslimanskim rezolucijama iz 1941. godine. U njima su predstavnici organizacija, mnoge istakanutije ličnosti tadašnjeg javnog života kao i neki pojedinci u nizu gradova Bosne i Hercegovine osudili ustaška nasilja nad Srbima i drugim progonjenim. O tim rezolucijama nalazi se spomen u nizu dokumenata Komunističke partije, prije svega, u jednom izvještaju Avde Hume iz novembra 1941. koji je sastavio u svojstvu delegata Pokrajinskog komiteta Komunističke partije Jugoslavije za Bosnu i Hercegovinu, zatim u proglasu Pokrajinskog komiteta Komunističke partije Jugoslavije za Bosnu i Hercegovinu s kraja 1941. i u raspravi Rodoljuba Čolakovića “Naši Muslimani i narodnooslobodilačka borba” (1943).

Saveznici su za pojavu ovih rezolucija, konkretno banjalučku, mogli saznati preko drugog Promemorija Svetog arihijerejskog sinoda, upućenog 15. januara 1942. njemačkom vojnom zapovjedniku u Srbiji. Promemorij je dostavljen i saveznicima. Mostarska rezolucija spomenuta je u publikaciji “Mortyrdom of the Srbs”, koju je izdao Palandech Press u Čikagu, 1941. godine. Predgovor toj publikaciji, koja je napisana s jednom naglašenom šovinističkom oštricom, napisao je vladika Dionisije. Tu se tvrdi, očito s tendencijom da se opravdaju četnički pokolji, kako se 90 posto Muslimana pridružilo ustašama i učestvovalo u masakrima nad Srbima, iako se u isti mah navodi za samog Hakiju Hadžića, Pavelićeva povjerenika za istočnu Bosnu i Hercegovinu, da je “prema nepotvrđenim izvještajima za sada bio protiv egzekucija nad Srbima”.

Kao dokaz za generalno optuživanje Muslimana zbog njihova tobožnjeg masovnog učešća u zločinima navodi se Mostar, “gdje je velik broj ubijanja učinjeno lično do strane Huremovića - Muslimana; .mali procent (oko 5 posto)” - nastavlja se dalje – “ostali su časni izuzeci i oni su čak potpisali i publikovali rezoluciju, osuđujući brutalne masakre nad Srbima”. Na rezolucije se, štaviše, pozivao i četnički komandant Draža Mihailović u proglasu od 1. januara 1944, upućenom “Muslimanima Bosne, Hercegovine i Starog Rasa-Sandžaka”. Ne bez licemjerja, Mihailović je, među ostalim, tada pisao: “Memorandum banjalučkih muslimana, upućen muslimanskim ministrima u Pavelićevoj vladi još u avgustu 1941. godine, zatim rezolucije sarajevskih,mostarskih, prijedorskih, tuzlanskih muslimanskih prvaka primeri su svesti  građanske hrabrosti.”

Koliko smo dosada mogli utvrditi, rezolucije su izdate u Prijedoru, Sarajevu, Mostaru, Banjoj Luci, Bijeljini i Tuzli. Nije sigurno, ali postoje neke indicije da su rezolucije donesene i u Bosanskoj Dubici, Visokom i moguće u još nekim drugim bosanskim mjestima.

Začetak svim ovim rezolucijama, ali prije svega sarajevskoj, može se, smatrati  skupštinski zaključak organizacije ilmije (svećenstva) “El Hidaje” od 14. avusta 1941. godine. U tački 4 rezolucije, donesene na toj skupštini, javno se protestiralo protiv zločina. (rezolucija je u cijelosti objavljena u društvenom glasilu V. br 1, od 22. rujna 1941, na str. 28).

Uzevši kronološki slijedila je poslije toga prijedorska rezolucija, koja je donesena 23. septembra 1941. Do donošenja rezolucije došlo je tako šta je imam Bibić u džamiji za vrijeme molitve-teravije objavio da će se održati konferencija Vakufskog povjerenstva na dan 23. septembra. Vlastima je konferencija prijavljena kao konferencija za raspravljanje vjerskiih pitanja. Međutim, na dnevnom redu je bilo samo donošenje rezolucije. Poslije jednog kraćeg govora, pročitan je već unaprijed pripremljeni, tekst rezolucije, pa je prisutnih 100 lica po tome rezoluciju potpisalo.             

Donošenju  sarajevske rezolucije, 12. oktobra 1941. godine, prethodilo je više sjednica glavnog odbora društva “El Hidaje”, zatim dvije konferencije muslimnskih društava i javnih radnika. Nakon što je tekst rezolucije potpisalo oko 97 potpisnika, rezolucija: je zvanično dostavljena ministru dr. Josi Dumandžiću, koji se tada našao u Sarajevu, a onda umnožena i u podijeljena u narodu Sarajeva i Bosne i Hercegovine.

 Potpisnici su bili:

Mehmed-Ali efendija Ćerimović, predsjednik Ulema medžlisa

Dr. Šaćir efendija Sikirić, rektor Više islamske šerijatsko-teološke škole

Kasim efendija Dobrača, profesor

Muhamed efendija Pašić, direktor Šerijatske gimnazije

Dr Derviš efendija Korkut, kustos Zemaljskog muzeja

Šaćir efendija Mesihović, član Ulema medžlisa

Muhamed efendija Bahtijarević, član Ulema medžlisa

Ibrahim efendija Čadorčić, predsjednik vakufskog povjereništva u Sarajevu i predsjednik Udruženja šerijatskih sudaca

Mustafa efendija Varešanović, džematski imam i predsjednik Udruženja džematskih imama

Hafiz Hasib efendija Fazlić, predsjednik Muslimanskog udruženja

Tajib efendija Saračević, upravitelj niže okružne medrese

Ahmed efendija Burek, direktor Gazi Husrefbegove medrese

Hadži Mehmed ehendija Handžić, predsjednik “El Hidaje”

Hafiz Džemaludin efendija Hadžijahić, imam i hatib Careve džamije

Salim efendija Džino, član Glavnog odbora “Merhameta”

Hadži Mujaga Merhemić, predsjednik Udruženja bivših veleposjednika BiH

Hadži Hafiz Ibrahim efendija Redžić, šerijatski sudac

Faik efendija Musakadić, predsjednik muslimanskog udruženja “Bratstvo”

Ahmed Tuzlić, suplent

Hamdija Kapidžić, profesor

Mustafa Drljević, profesor

Nedim Filipović, suplent

Ahmed Kasumović, profesor

Besim efendija Korkut, profesor

Dr Behaudin Salihagić, sudac

Osman efendija Sokolović, tajnik Trgovačko-obrtničke komore

Hafiz Mustafa efendija Mujezinović, nastavnik medrese

Abdulah efendija Fočak, upravitelj mekteba

Dr Vejsilaga Bičakčić, glavni liječnik OZUR-a i predsjednik društva “El kamer”

Fejzulah Hadžibajrić

Hafiz Muhamed efendija Fočak

Ibrahim efendija Prohić, upravitelj mekteba

Asimaga Hadžišabanović, industrijalac

Abdulah efendija Mulić, učitelj

Ing. Asim Šeremet, narodni zastupnik

Mehmedaga Kučukalić, trgovac

Uzeiraga Hadžihasanović, bivši senator i trgovac

Hamdibeg Zulfikarpašić, trgovac

Hafiz Omer efendija Mušić, profesor

Salem Muharemagić

Hadži Hasanaga Nezirhodžić, trgovac

Mehmedaga Kemura, trgovac

Ahmed Tabaković, trgovac

Fejzaga Hadžišabanović, industrijalac

Edhemaga Bičakčić, bivši gradonačelnik i direktor Gradske štedionice

Edhem Đuljizarević, obrtnik

Hasanbeg Zulfikarpašić, industrijalac

Dr Asim Musakadić, liječnik

Nasih efendija Repovac, sudac

Dr Muhamedbeg Kulenović, predsjednik Sudbenog stola

Osman efencija Sikirić, sudac

Mehmedbeg Fidahić, sudac

Hafiz Sulejmanbeg Kulenović, šerijatski sudac

Osman efendija Omerhodžić, šerijatski sudac,

Ahmed efendija Selimović, šerijatski sudac....i još 43 ugledna građanina Sarajeva.

 

Dodaj komentar


Sigurnosni kod
Osvježi

Facebook

prenesi tekst na facebook

Izbor slika iz galerije

Najnoviji komentari

home search